Ngày 13/1/2009, Hội đồng Thẩm định quốc gia đã bỏ phiếu 100% tán thành đề án công nhận thành phố Vĩnh Long. Và ngày 10/4/2009, Chính phủ ban hành Nghị định 16/NĐ-CP, quyết định thành lập thành phố Vĩnh Long thuộc tỉnh Vĩnh Long. Sự kiện này đánh dấu vào tiến trình lịch sử của vùng đất từng được mệnh danh là một Nam Bộ thu nhỏ. Năm 1732, Long Hồ Dinh ra đời định vị một cuộc đất quan trọng đối với phương Nam về mặt quân sự, chính trị, kinh tế, văn hóa... Và trong suốt 277 năm đồng hành cùng những biến cố thăng trầm của lịch sử, Long Hồ Dinh– Vĩnh Long đã hoàn thành xuất sắc vai trò sứ mạng lịch sử của mình. Giờ đây, Vĩnh Long đang hướng tới một thành phố hiện đại nhưng vẫn giữ những nét riêng của sông nước miệt vườn.

Vết xưa lưu dấu Long Hồ Dinh

Vĩnh Long “cổ kính và hiện đại” khi nhìn từ bên bờ sông Long Hồ. Ảnh Thanh Hải.

Long Hồ Dinh phát triển đúng 100 năm, vào năm 1832 đã khẳng định vị thế và tầm vóc quan trọng của một trung tâm kinh tế lớn của Nam Kỳ lục tỉnh bằng Chiếu chỉ thành lập tỉnh Vĩnh Long vào năm Minh Mạng thứ 13. Trải qua lịch sử 277 năm, từ Long Hồ Dinh, rồi tỉnh Vĩnh Long, địa giới hành chính biến đổi nhiều lần, nhưng TX Vĩnh Long vẫn luôn là tỉnh lỵ, là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của tỉnh. Nơi đây đã lưu lại những dấu tích lịch sử, giờ đã trở thành di sản quốc gia, ghi dấu một vùng đất “địa linh nhân kiệt”. Một truyền thống hiếu học được khẳng định từ khi cụ Phan Thanh Giản đỗ tiến sĩ kỳ thi Hội năm 1826 tại kinh đô Huế. Rồi tiếp nối, có rất nhiều người đã đạt khoa bảng và được trọng dụng như: Nguyễn Hậu Tấn, Nguyễn Văn Tiên, Nguyễn Văn Quyền, Dương Tấn Sĩ, Võ Nghi, Lưu Tấn Thiện... Tính từ khi có chế độ thi cử ở vùng đất phương Nam dưới triều Nguyễn, tổng cộng có 20 khoa thi cho lục tỉnh và Bình Thuận, có tất cả 260 cử nhân thì Vĩnh Long đã có 56 người. Và ứng với từng thời kỳ, luôn có những người con ưu tú đã làm rạng danh quê hương Vĩnh Long trên mọi lĩnh vực. Đặc biệt, đã đóng góp hai vị lãnh đạo kiệt xuất trong chiến tranh, cũng như trong xây dựng đất nước.

Khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, có biết bao lớp sĩ phu vùng lên chống giặc, với những Phó Cơ Điều, Lê Cẩn Nguyễn Giao... oanh liệt mở đầu cho thời kỳ khởi nghĩa. Tiếp nối truyền thống yêu nước, trong kháng chiến chống Mỹ từ Vĩnh Long hàng vạn người đã lên đường giải phóng quê hương, viết nên những trang sử vẻ vang, làm nên một Nam Kỳ khởi nghĩa, Cách mạng Tháng Tám, Đồng Khởi, Tổng tiến công Xuân Mậu Thân 1968. Bao máu xương đã đổ, nhưng đất nước ta đã quyết tâm đi đến thắng lợi cuối cùng với cột mốc 30/4/1975 lịch sử.

Thành phố trẻ Vĩnh Long

Từ ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, cùng cả nước, Vĩnh Long bắt tay vào cuộc chiến đấu mới. Cuộc chiến đấu xây dựng và cải tạo đất nước về mọi mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, quốc phòng an ninh. 34 năm không ngừng nỗ lực để hôm nay, bên dòng Cổ Chiên lịch sử và thơ mộng, đã hình thành nên diện mạo một thành phố lộng gió tương lai.

Thành phố Vĩnh Long là kết quả cụ thể của Nghị quyết 05 của Tỉnh ủy. Những bước phát triển nhảy vọt liên tục trong 5 năm liền, chứng minh cho một đường lối, chủ trương đúng và sự nỗ lực vượt bậc toàn thể nhân dân Vĩnh Long. Năm 2003, thu nhập quốc dân thị xã là 1.353 tỉ, thì năm 2008 là 2700 tỉ. Thu nhập đầu người năm 2003 là 10,5 triệu/người/năm, thì năm 2008 là 20 triệu/người/năm. Hiện thành phố Vĩnh Long có 31 khóm, ấp, 1 phường và trên 93% gia đình đạt tiêu chí văn hóa, 96% hộ sử dụng nước sạch, 99% hộ có điện sinh hoạt, kiên cố hóa trường học, trạm y tế, các cơ sở hạ tầng ngày càng hoàn chỉnh...

Thành phố Vĩnh Long đã được định hướng và tiếp tục phát triển theo hướng đẩy mạnh thương mại- dịch vụ, với tổng mức bán lẻ và doanh thu thương mại- dịch vụ trên 3.487 tỉ đồng. Tiếp tục đầu tư và phát triển các chợ, các khu thương mại dịch vụ đáp ứng tốt nhu cầu kinh doanh của người dân. Giá trị công nghiệp– tiểu thủ công nghiệp đạt trên 1.005 tỉ đồng. Tiếp tục triển khai qui hoạch chi tiết cụm công nghiệp- tiểu thủ công nghiệp thành phố với quy mô khoảng 50 ha tại xã Trường An. Tương lai tại đây sẽ hình thành một nhà máy bia có công suất rất lớn. Dự kiến, khi nhà máy này đi vào hoạt động giai đoạn 1 sẽ đóng vào nguồn thu ngân sách nhà nước là 600 tỉ đồng. Và khi hoàn thành giai đoạn 2, nguồn thu sẽ tăng lên khoảng 1.000 tỉ đồng.

Về văn hóa và các chính sách an sinh xã hội, ông Phan Anh Vũ, Chủ tịch UBND thành phố Vĩnh Long cho biết, sẽ tiếp tục tăng cường kiện toàn tổ chức bộ máy cơ quan hành chính Nhà nước các cấp, phòng chống tham nhũng, ứng dụng tiêu chuẩn ISO trong hoạt động, thực hiện cơ chế một cửa về cải cách hành chính. Thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phong trào hoạt động văn hóa văn nghệ, thể thao, nếp sống văn minh. Cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa khu dân cư. Đặc biệt là bảo đảm trật tự an toàn và những vấn đề an sinh xã hội. Trong năm qua, thành phố Vĩnh Long đã giải quyết việc làm cho 5.637 lao động, đào tạo nghề cho 3.524 lao động, giải quyết cho 235 hộ thoát nghèo. Hiện nay, thành phố Vĩnh Long còn 1120 hộ nghèo, chiếm tỉ lệ 3,7%, vừa hoàn thành điều tra hộ cận nghèo là 960 hộ với 3.373 nhân khẩu. Tất cả các hộ nghèo đều được cấp thẻ bảo hiểm y tế...

Thành phố Vĩnh Long ngày nay hình thành trên cái nền lịch sử, văn hóa 277 năm. Chỉ là 1/4 chiều dài của ngàn năm Thăng Long, nhưng đó là thời gian chỉ mang tính biểu trưng, thời gian mang tính tiếp nối và tiếp biến trong không gian văn hóa lịch sử không ngừng vận động. Đó là thời gian đủ để tạo nên một thành phố có chiều sâu của quá khứ tự hào và thế mạnh của sức trẻ năng động luôn hướng đến tương lai, tạo nên một diện mạo thành phố mang dáng dấp của văn minh miệt vườn sông nước, với những nét văn hóa đặc thù khác biệt của phương Nam.

HÀ NGỌC TRẢNG